وحدت وجود یا وحدت شهود از نگاه شیخ علاءالدوله سمنانی، سید محمد گیسو دراز و شیخ احمد سَرهِندی (نقد و محاکمه)



نویسنده (ها) : مرتضی کربلایی
ناشر : مدرسه‌عالی شهید مطهری (ره)
تاریخ انتشار : بهمن ۱۳۹۹
شابک : ۸-۵۱۸۳۵۲-۶۰۰-۹۷۸
تاریخ اولین نوبت انتشار : ۱۳۹۹
آخرین نوبت چاپ : ۱۳۹۹
نسخه الکترونیکی : ندارد
تعداد صفحات : ۳۱۲
مرحله تولید : جدید

مراد ابن‌عربی از عینیت حق‌تعالی با اشیاء غیر از تصور عوامانه است. این عینیت در عین غیریتی ویژه مطرح است و عارفان قائل به نظریه وحدت وجود با عقیده به کمال عینیت و یکی دانستن حق و خلق، کمال غیریت و تمایز را بین حق و خلق قائل‌اند؛ بنابراین دیگر جایی برای اشکالات مطروحه توسط شیخ علاءالدوله سمنانی و سید محمد گیسو دراز و شیخ احمد سَرهِندی بر پایه یکی دانستن حق و خلق توسط ابن‌عربی در نظریه وحدت وجود باقی نمی‌ماند؛ زیرا ایرادات ایشان برخاسته از عدم تصور صحیح اطلاق مقسمی ذات حق و نیز مسئله تمایز احاطی حق و خلق می‌باشد.

این‌ها موضوعاتی است که توسط محقق ارجمند جناب حجت‌الاسلام دکتر مرتضی کربلایی در این کتاب دنبال شده و با قلمی عالمانه به بیان آن پرداخته‌اند.

فهرست مطالب           5

مقدمه       11

فصل اول: وحدت وجود از دیدگاه ابن‌عربی و شارحان مکتب وی         15

درآمد        16

شرح احوال و آثار ابن‌عربی            17

شرح احوال 17

آثار            19

معرفی شارحان مکتب ابن‌عربی     22

مفهوم و مصداق وجود  31

اقوال درباره وحدت و کثرت در وجود               32

دیدگاه حکمت مشاء: «وحدت سنخی و کثرت تباینی وجود»              32

دیدگاه حکمت متعالیه: «وحدت سریانی و کثرت تشکیکی وجود»       33

دیدگاه ابن‌عربی: «وحدت شخصی وجود و کثرت ظهور»   36

مقایسه دیدگاه حکمت مشاء و حکمت متعالیه و عرفان ابن‌عربی         37

اعتبارات وجود            39

تحلیل لوازم اقسام اقوال وحدت و کثرت در وجود (مشاء، حکمت متعالیه، عرفان نظری)          42

لوازم وحدت سنخی و کثرت تباینی وجود        42

چگونگی ارتباط حق و خلق: «نظریه علیت»    42

چگونگی تمایز حق و خلق: «تمایز انفکاکی حق و خلق»    44

لوازم وحدت سریانی و کثرت تشکیکی وجود   44

چگونگی ارتباط حق و خلق: «نظریه فیض و اضافه اشراقیه»              44

چگونگی تمایز حق و خلق: «تمایز افتقاری و امکان فقری خلق»         48

اعتبارات وجود            49

وجود مطلق مقسمی    49

وجود مطلق قسمی      62

وجود مقید  66

لوازم وحدت شخصی اطلاقی و کثرت ظهور    67

درآمد        67

چگونگی ارتباط حق وخلق: «نظریه تجلی»     71

هویت اسم در فرآیند تجلی            77

تمثیلات تجلی           79

سایه و صاحب سایه (شخص)        80

آینه و صورت در آینه   81

موج و دریا  82

چگونگی تمایز حق و خلق: «تمایز احاطی»      84

لوازم اطلاق مقسمی وجود حق      89

جمع میان تشبیه و تنزیه              89

خیر و شرّ   94

نفی حلول و اتحاد        101

نفی همه خدایی          104

فصل دوم: شیخ علاءالدوله سمنانی و وحدت وجود           109

زندگی، احوال، آثار وشرایط اجتماعی سمنانی   110

وجود‌شناسی از دیدگاه سمنانی       121

وجود حق تعالی           124

نسبت وجود و ذات حق                128

نسبت وجود حق و وجود ممکنات  131

اشکال شیخ علاءالدوله بر وحدت وجود ابن‌عربی              133

فصل سوم: سید محمد گیسودراز و وحدت وجود               139

زندگی، احوال، آثار و شرایط اجتماعی گیسودراز                140

ابن‌عربی از نگاه گیسودراز             147

وجودشناسی از دیدگاه گیسودراز     151

وجود حق   151

وجود ممکنات و نسبت آن با وجود حق           155

اشکال گیسودراز بر وحدت وجود ابن‌عربی       157

انتقاد از استعمال تعبیر«مطلق» بر خداوند متعال و تشبیه آن به کلی طبیعی         159

انتقاد از یکی دانستن حق و خلق    162

فصل چهارم: شیخ احمد سَرهِندی و  وحدت وجود            165

زندگی، احوال، آثار و شرایط فرهنگی ـ اجتماعی دوران سَرهِندی        166

زندگی، احوال و آثار     166

شرایط فرهنگی ـ اجتماعی و سیاسی دوران سَرهِندی       171

ابن‌عربی از دیدگاه سَرهندی          184

تمجید سَرهِندی از ابن‌عربی         184

مخالفت سَرهِندی با ابن‌عربی        189

عوامل مخالفت سَرهندی با ابن‌عربی              189

موارد مخالفت سرهندی با ابن‌عربی                192

سرهندی و تعلق خاطرش به علم کلام           194

وجود‌شناسی از دیدگاه سرهندی     197

وجود حق تعالی           197

نسبت وجود و ذات حق                199

وجود ممکنات و نسبت آن با وجود حق           201

مراتب وجود                204

موهوم بودن ممکنات  206

تأکید بر تنزیه حق از ممکنات و نفی سریان، احاطه، قرب و معیت ذاتی حق          208

توحید وجودی و توحید شهودی     212

تجلی ذاتی و مقام فنا و بقا            217

اشکال سرهندی بر وحدت وجود ابن‌عربی       222

انتقاد از عینیت حق با اشیاء           224

انتقاد از اتحاد خلق با حق و«همه اوست»        226

فصل پنجم: نقد و تحلیل نقد های سمنانی و گیسودراز و سرهندی بر وحدت وجود                231

درآمد        232

نقد انتقادات مشترک سمنانی، گیسودراز و سرهندی بر وحدت وجود ابن‌عربی       233

نقد انتقاد از عینیت حق با اشیا       233

نقدِ انتقاد از اتصاف حق به امور پست و مذموم  235

انتقاد مشترک سمنانی و گیسودراز: انتقاد از استعمال خصوصیت «اطلاق» برای حق و تشبیه آن به کلی طبیعی         238

نقد و تحلیل فلسفی     240

الف) دیدگاه ملاصدرا    240

ب) دیدگاه حکیم نراقی                242

نقد وتحلیل انتقاد سمنانی و گیسودراز بر اساس مبانی مکتب ابن‌عربی                246

عدم وصول به عمق کلام ابن‌عربی در اطلاق مقسمی وجود              246

خلط میان اعتبارات وجود              249

تشبیه وجود مطلق به کلی طبیعی  251

انتقاد مشترک گیسودراز و سرهندی: انتقاد از سریان، احاطه و معیت ذاتی حق با عالم             252

سمنانی، گیسودراز، سرهندی و وحدت شهود   253

شیخ علاءالدوله سمنانی و وحدت شهود          253

سیدمحمد گیسودراز و وحدت شهود               259

سرهندی و وحدت شهود (توحید شهودی)       264

تفاوت وحدت وجود و وحدت شهود                265

مقام فنا و نسبت آن با وحدت وجود و وحدت شهود          267

جمعبندی و نتیجهگیری              280

فهرست منابع             297

مرتضی کربلایی در سال ۱۳۵۸ در شهر تهران متولد شد. از سال ۱۳۷۲ با ورود به دوره مقدماتی مدرسه‌عالی شهید مطهری تحصیلات حوزوی خود را آغاز نمود و سپس دوره کارشناسی این مدرسه را با موفقیت به اتمام رساند. در سال ۱۳۸۰ برای ادامه تحصیلات وارد حوزه علمیه قم گردید. وی دروس فقه و اصول را از محضر بزرگانی همچون آیات عظام سید احمد مددی و سید رسول موسوی تهرانی و شیخ حسن تهرانی و دروس فلسفه و عرفان  را نزد حضرات آیات شیخ یحیی انصاری شیرازی و سید یدالله یزدان پناه و حشمت پور آموخت.
وی هم‌زمان دوره کارشناسی ارشد و دکتری رشته تصوف و عرفان اسلامی را در دانشگاه ادیان و مذاهب قم سپری نمود. ایشان از سال ۱۳۸۷ تاکنون به تدریس در حوزه و دانشگاه اشتغال دارد.
اهم آثار:
#
کتب شامل:
۱) وحدت وجود یا وحدت شهود
۲) شرح حدیث نورانیت امام علی علیه‌السلام
۳) شرح رساله سیر و سلوک منسوب به سید بحرالعلوم
۴) درآمدی بر  فقه طریقت: ۱-فکر و ذکر
۵) درآمدی بر فلسفه تصوف: بررسی و تحلیل اصول و مبانی طریقه‌های عرفانی
۶) اصول و آداب سلوک عرفانی

 #مقالات:
۱) بررسی سلسله‌مراتب هستی از نگاه قونوی
۲) سید محمد گیسو دراز و نقد نظریه وحدت وجود ابن عربی
۳) شیخ احمد سرهندی و نقد نظریه وحدت وجود ابن عربی
۴) شیخ علاءالدوله سمنانی و نقد نظریه وحدت وجود ابن عربی
۵) مقاله حضرات خمس در دانشنامه جهان اسلام
۶) مدخل‌های ولایت، وحدت وجود، محو، وقت، مراقبه و... در دائره‌المعارف

ارسال با ایمیل: