فرشته‌شناسی، از دیدگاه شیخ اشراق و ملامحسن فیض کاشانی



نویسنده (ها) : مهناز کهندانی تفرشی
mahnaz kohandani tafreshi
ناشر : مدرسه‌عالی شهید مطهری
تاریخ انتشار : خرداد ۱۴۰۰
شابک : ۸-۵۱۸۳۵۲-۶۰۰-۹۷۸
تاریخ اولین نوبت انتشار : ۱۴۰۰
تاریخ آخرین نوبت چاپ : ۱۴۰۰
نسخه الکترونیکی : ندارد
تعداد صفحات : ۲۵۶
مرحله تولید : چاپ شده

فهرست:‏

مقدمۀ ناشر                11

تقریظ حضرت آیت الله امامی کاشانی (حفظه الله)       12

تشکر و تقدیر:           14

مقدمه:      15

فرشته‌شناسی؛ راه برون‌رفت از بن‌بست فرهنگ مدرن   15

    1.دوگانه‌انگاری عقلانیت و معنویت       16

    2. دوگانه‌انگاری ایران و اسلام              17

    فرشته‌شناسی، به مثابۀ مسیر آشتی دوگانه‌ها              18

    فرشته شناسی حکیمانه و رفع مشکل مادی مجرد بودن فرشتگان                18

    روش پژوهش       19

فصل اول: 21

زندگی‌نامه شیخ شهاب‌الدین سهروردی و مولا محسن فیض کاشانی             21

گفتار اول: زندگی‌نامه‏ شیخ شهاب‌الدین سهروردی     22

    1.تولد و حیات سهروردى     23

    2.حکمت اشراق   25

    3.حماسه‌ای عرفانی               26

    4.منابع حکمت اشراق           26

        الف. حکمت ایران باستان ‏ 27

        ب. حکمت یونان ‏             28

        ج‏. عرفان ‏         28

        د. قرآن            29

        5.شهادت و دلیل آن         30

    6.آثار سهروردی  32

گفتار دوم: زندگی‌نامه ‏مولامحسن فیض کاشانی          34

    1.تولد و حیات مولا محسن فیض            34

    2.دیدار با ملاصدرا                37

    3.منابع فیض          39

        الف. آیات و روایات        39

        ب. عقل و اندیشه‌های فلسفی             39

        ج. اندیشمندان پیشین          42

فصل دوم: 44

فرشته‌شناسی نزد شیخ اشراق و فیض کاشانی               44

گفتار اول: مقدمات فرشته‌شناسی شیخ اشراق              45

سرآغاز سخن           45

    1. نور پایۀ حکمت نورانی اشراقی           46

    2. خودشناسی، سرآغاز فرشته‌شناسی      49

    3. فیاضیت نور       51

    4. بداهت نور        52

    5. تشکیک نوری  52

    6. محبت و قهر      54

    7. اشراقات جوهری              56

گفتار دوم: ماهیت ملائکه          58

    1. جسمانی بودن فرشتگان      59

    2. نظر بت‌پرستان و مجوس     64

    3. غیرجسمانی بودن فرشتگان 65

        1. 3: نظریۀ مسیحیان          65

        2. 3: نظر اهل حکمت (تجرد از ماده) 66

گفتار سوم: مراتب فرشتگان نزد فیض و شیخ اشراق     73

    1. مبدأ علم فرشتگان              73

    2.ملائکۀ مهیم       78

        توضیحات حکیم الهی میرزاهاشم اشکوری در باب مرتبۀ فرشتگان مهیم              80

        ویژگی‌های ملائکۀ مقرب از دید فیض               83

            الف. مبتهج به ذات حق 83

            ب. غرق در محبت الهی                83

    3. نور اقرب، اول نور صادر از نورالانوار در نظام اشراقی         84

    4. عالم فرشتگان مقرب الهی (انوار قاهرۀ طولی)      87

        فیض و ملائکۀ عقلیه          89

        اسامی متعدد ملائکۀ عقلیه از نگاه فیض               90

    5.عالم فرشتگان عقلی متکافئه (انوار قاهرۀ عرضی)  94

    6.عالم فرشتگان مثالی (عالم مثال)           96

    7.عالم فرشتگان در عالم مادون              96

        الف- فرشتگان فلکی         97

        ب.فرشتگان موکل عالم ماده              98

            کثرت ملائکۀ مدبر        101

            طاعت فرشتگان از اوامر الهی         102

            همراهی عالم مجردات و عالم ماده در فرشتگان مدبر       104

    8.نفس انسانی، آخرین مرتبۀ فرشتگان     109

        ملائکۀ نگهبان انسان (معقّبات )           111

        الهام و وسوسه  113

        انسان‌هایی که شیطان یا فرشته می‌شوند                118

        فاعلیت فرشتگان و توحید افعالی         120

        تأثیرات فرشته‌شناسی فهلویون بر شیخ اشراق        125

گفتار چهارم: عالم مثال و توجیه فلسفی صفات جسمانی ملائکه   135

        لا ینحل ماندن توجیه بال فرشتگان       136

        عالم فرشتگان نیمه‌مجرد و نیمه‌مادی(عالم مثال منفصل)        140

        عالم مثال، برزخ میان عالم عقل و ماده                141

    دلایل اثبات عالم فرشتگان مثالی            146

        برهان اول: استقلال صور حسی و خیالی              146

        برهان دوم: برهان امکان اشراف         147

        برهان سوم: لزوم عالمی میانه در هستی شناسی فلسفی           150

    نگاه عرفانی به آیات و روایات               151

    مثال‌هایی از تمثلات برزخی و مثالی        154

    مؤیدات روایی عالم مثال        157

    ثمرات عالم مثال   160

گفتار پنجم : فرشتۀ وحی نزد شیخ اشراق و فیض کاشانی             161

    1.معانی‌ لغوی‌ و اصطلاحی‌ وحی و الهام‌ 162

    2.دید فلسفی شیخ اشراق به فرشتۀ وحی  163

    3.کیفیت ادراک وحی          165

       الف. فرشتۀ وحی در فلسفۀ فارابی        166

        ب. فرشتۀ وحی در فلسفۀ ابن‌سینا        168

        ج. فرشتۀ وحی در فلسفۀ سهروردی   172

        د. فرشتۀ وحی نزد مولا محسن فیض کاشانی        174

گفتار ششم : صفات فرشتگان نزد فیض و شیخ اشراق  184

    الف. فراوانی ملائکه              185

    ب. تقرب و نزدیکی به خدا   187

    ج. عصمت از گناه و عصیان‌ورزی         187

    د. قوّت بسیار         188

    ﻫ . تسبیح دائمی حق تعالی      189

    و. غذا نمی‌خورند و ازدواج ندارند         189

    ز. دوری از خواب و سستی   190

    ح. مقام معلوم ایشان               191

    ط. ذلیل بودن در برابر حق تعالی             192

فصل سوم:                193

نتایج تطبیقی آرای شیخ اشراق  و فیض کاشانی           193

گفتار اول: نقش و ضرورت فرشته‌شناسی    195

    1.نقش فرشته‌شناسی در خداشناسی        195

    2.نقش فرشته‌شناسی در تبیین نبوت         199

    3.نقش فرشته‌شناسی در وحدت ادیان     202

    4. نقش فرشته‌شناسی در معرفت‌شناسی   203

    5.نقش فرشتگان در انسان‌شناسی            203

    6.نقش آشنایی با فرشتگان در الهی شدن زندگی     205

گفتار دوم: وحدت وحی و عقل و شهود نزد فیض کاشانی و شیخ اشراق     208

    1.برائت از علم و عرفان منقطع از وحی الهی           208

    2.نقل، میزان صحت یافته‌های عقلی        210

پایان سخن                215

نمایه ها     222

مدرسه‌عالی شهید مطهری بر اساس رسالت خود در تربیت طلاب و پژوهشگران آشنا با معارف اصیل اسلامی، خود را موظف می‌داند تا با عرضۀ تحقیقات و پژوهش‌های طلاب و دانشجویان جوان، آن‌ها را برای جهاد علمی آماده‌تر سازد تا بتوانند گام‌های محکم‌تر و بالاتری را در آینده در کشف و معرفی اسلام راستین و علوم حقیقی بر دارند. در همین راستا، مدرسه‌عالی شهید مطهری تصمیم به انتشار رساله‌ها و پایان‌نامه‌های برگزیده خود دارد تا ماحصل کار علمی طلاب و دانشجویان در معرض داوری و استفاده عموم قرار گیرد.  سرکار خانم دکتر مهناز کهندانی از فضلا و طلاب کوشای مدرسه‌عالی شهید مطهری با نگارش رسالۀ «فرشته‌شناسی از دیدگاه شیخ اشراق و مولا محسن فیض کاشانی» سعی در پژوهش دربارۀ یکی از موضوعات مطرح فلسفی و مذهبی داشته که می‌تواند در مباحث فرهنگی روز نیز مفید باشد. شیخ اشراق و مولا محسن فیض کاشانی هر دو از اندیشمندان بزرگ ایران‌زمین‌اند که سهمی بسزا در بنای فکری فرهنگی ما داشته‌اند و لذا سعی در شناخت هرچه بیشتر آن‌ها و اندیشه‌هایشان شایسته و بایسته است. استاد راهنمای رساله آیت‌الله امامی کاشانی (حفظ الله) و استاد مشاور آن، آیت‌الله دکتر محقق داماد بوده‌اند. همچنین  داوری و ارزیابی این اثر برای چاپ بر عهده سرکار خانم دکتر حدیث رجبی، از فارغ‌التحصیلان و عضو هیأت علمی دانشگاه الزهرا بوده است. این رساله برای تبدیل به کتاب، تغییرات عمده‌ای داشته و بخش‌هایی آن افزوده‌شده و بخش‌هایی تغییرات اساسی داشته است.

ارسال با ایمیل: