امکان‌سنجی اجاره نام دامنه اینترنتی از منظر فقه و حقوق موضوعه ایران

شماره مجلد: ۴ | دوره ۲، شماره ۸ – زمستان ۱۴۰۴          صفحه: ۱۰۰ – ۷۹

نویسنده: محسن شفیعی

            فاطمه رحمت‌آبادی

 

چکیده:

نام دامنه اینترنتی به‌عنوان یکی از پدیده‌های نوظهور در عصر دیجیتال، علی‌رغم کاربرد گسترده در تجارت الکترونیک، همچنان از حیث ماهیت حقوقی و موضوعیت در عقود سنتی، خصوصاً عقد اجاره، با ابهاماتی مواجه است. این پژوهش که با روش انتقادی - تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای صورت گرفته، درصدد پاسخ به این پرسش است که آیا نام دامنه اینترنتی قابلیت اجاره دارد یا خیر؟ یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که با تفکیک «موضوع» و «مورد» عقد اجاره و با پذیرش نظریه مرکّب مبتنی بر «تناظر» در ماهیت نام دامنه، می‌توان آن را مالی تلقّی کرد که دارای منافع قابل بهره‌برداری تدریجی و باثبات است. بر این اساس، با استناد به ادلّه عام فقهی همچون اطلاق ادلّه صحّت اجاره و قاعده تسلیط و با پاسخ به چالش‌های احتمالی نظیر فقدان عینیت و غرر از طریق تبیین «اجاره حق»، اجاره نام دامنه اینترنتی از نظر فقهی و حقوقی معتبر و جایز است. نتیجه آنکه قواعد عمومی اجاره قابلیت انطباق بر حقوق مالی ناشی از نام دامنه را داشته و نیاز به تنظیم مقررات خاص در این زمینه احساس می‌شود.

کلمات کلیدی : نام دامنه، عقد اجاره، اجاره حق، مال غیرمادّی، مالیت.